Retailagenda moet kanteling detailhandel faciliteren

19 maart 2015

Detailhandel Nederland, Thuiswinkel.org en Platform 31 hebben in de afgelopen maanden samengewerkt aan de Retailagenda, die deze week gepresenteerd is aan minister Kamp van Economische Zaken. In de afgelopen maanden is door alle stakeholders in de markt gewerkt aan een plan-de-campagne om in te spelen op de grote, structurele veranderingen die plaatsvinden in de markt. Die veranderingen worden ingegeven door nieuwe technologie, demografische veranderingen en door economische, maatschappelijke en sociale ontwikkelingen.

Onderscheid tussen mens en consument, en on- en offline vervaagt

De  snelheid waarmee consumenten nieuwe mogelijkheden adopteren en omzetten in nieuw gedrag zijn ongekend in historisch perspectief. We worden  ‘onlife consu-mensen’, waarin het onderscheid tussen online en offline vervaagt tot onlife en waarin het onderscheid tussen mens-zijn  en consument-zijn opgaat in consu-mensen.

Kanteling van de maatschappij

Volgens hoogleraar transitiekunde aan de Erasmus Universiteit Jan Rotmans is er sprake van de kanteling van sectoren, waarin machtsverhoudingen zoals we die nu kennen radicaal worden omgegooid. Maatschappelijke sectoren in hun huidige vorm hebben een beperkte houdbaarheidsdatum, omdat de mens niet langer centraal staat. Dit geldt voor de gezondheidszorg, het onderwijs, de energie en voor de financiële sector. Het geldt ook voor de detailhandel. Het is een understatement dat veel traditionele winkels, gemeentebesturen, planologen, projectontwikkelaars en beleidsmaker in het afgelopen decennium het contact met de eerste onlife consu-mensen zijn kwijtgeraakt.

Vernieuwing in detailhandel gaat met schokken

De Retailagenda stelt ons voor enorme uitdagingen. De komende drie jaren gaan alle betrokken partijen aan de slag om de retail – de detailhandel en de dienstensector-  toekomstbestendig te maken. Het is daarbij belangrijk de verwachtingen te managen, want transities gaan niet vanzelf. De historie leert dat transities zorgen voor weerstand bij de bestaande orde, die vast wil houden aan bestaande machtsstructuren.

In historisch perspectief van de detailhandel:  de opkomst van postorder leidde tot het verbranden van catologi door winkeliers. Nieuwe warenhuizen met winkelbeleving (!) rond 1900 zorgde voor verzet van winkeliers in randgebieden, nieuwe eenheidsprijzenwinkels in de jaren 30 (zoals bijvoorbeeld van de HEMA, de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij) werden verboden en leidde in België zelfs tot een wet op het verbod van warenhuizen. De opkomst van de supermarkten, shopping malls, hypermarkets  in de jaren 60 en 70 leidde tot politieke bemoeienis, regels, wetten en pijn, veel pijn bij ondernemers, kleine zelfstandigen, winkeliers en die winkelketens, die niet bij machte waren de transitie te maken naar een moderne samenleving.

De Retailagenda is één ‘verbinder’

Er  is visie, moed en  doorzettingsvermogen nodig , om de meer dan noodzakelijke veranderingen in goed banen te leiden. In termen van Jan Rotmans  kan de Retailagenda daarbij werken als een verbinder tussen alle betrokkenen, om samen de te werken een toekomst van winkelen in Nederland.

Deel dit